Het aandeel begunstigden van een OCMW-inkomen (leefloon of equivalent) vertegenwoordigt het percentage personen dat een inkomen toegekend door een OCMW ontvangt binnen de bevolking tussen 18 en 64 jaar.
De OCMW-inkomens die hier in aanmerking worden genomen, zijn het leefloon en de financiële hulp (equivalent van het leefloon).

Het leefloon is één van de drie instrumenten die de OCMW’s hebben ingevoerd om het recht op maatschappelijke integratie te garanderen, samen met de tewerkstelling en het geïndividualiseerd project. Het wordt toegekend aan personen die voldoen aan de toegangsvoorwaarden van dit recht om hen in staat te stellen een menswaardig bestaan te leiden. De toegangsvoorwaarden zijn als volgt:

- de Belgische nationaliteit hebben (of een in het bevolkingsregister ingeschreven vreemdeling, erkende vluchteling of staatloze zijn, of zich in een situatie van gezinshereniging met een Belg of een Europeaan bevinden);

- zijn woonplaats in België hebben;

- meerderjarig zijn of gelijkgesteld met een meerderjarige;

- onvoldoende bestaansmiddelen hebben en niet bij machte zijn die met eigen middelen te verwerven (in het algemeen wordt ook met de inkomens van de andere leden van het huishouden rekening gehouden om deze middelen te berekenen);

- bereid zijn om te werken;

- al zijn rechten op sociale zekerheid en onderhoudsgeld hebben uitgeput.

De financiële hulp (equivalent leefloon) is bestemd voor personen die over onvoldoende middelen beschikken, maar niet voldoen aan de voorwaarden die toegang verlenen tot het recht op maatschappelijke integratie en het leefloon. Het gaat voornamelijk om vreemdelingen met een verblijfsrecht die echter niet ingeschreven zijn in het bevolkingsregister en, in mindere mate, om kandidaat-vluchtelingen.

Het aantal begunstigden van een OCMW-inkomen (leefloon of equivalent) voor een bepaald jaar komt overeen met de situatie die op 31 december is geregistreerd in het Datawarehouse Arbeidsmarkt en Sociale Bescherming van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid voor de bevolking tussen 18 en 64 jaar. Het aandeel in de bevolking wordt berekend door het aantal begunstigden in deze leeftijdsgroep te delen door de totale bevolking in dezelfde leeftijdsgroep die op 1 januari van het volgende jaar is geregistreerd.

Alleen de bevolking tussen 18 en 64 jaar wordt voor deze indicator in aanmerking genomen, omdat de OCMW-inkomens (leefloon of equivalent) in principe alleen bestemd zijn voor de bevolking in deze leeftijdsgroep. Er zijn uitzonderingen, voornamelijk voor personen van 65 jaar of ouder, maar zij vertegenwoordigen minder dan 3 % van het totale aantal begunstigden van een OCMW-inkomen.

Het aandeel begunstigden van een OCMW-inkomen (leefloon of equivalent) is een belangrijke indicator om het aandeel Brusselaars die in precaire omstandigheden leven in kaart te brengen. Dit soort inkomens worden immers uitgekeerd aan personen die niet over voldoende middelen beschikken en die zich, vaak als laatste redmiddel, tot een OCMW wenden. Om een leefloon of equivalent leefloon toe te kennen aan personen die hierom verzoeken, voeren de OCMW’s een onderzoek uit naar de verschillende inkomens van alle leden van het huishouden: inkomens uit arbeid, vermogen (onroerend, financieel…) of de sociale zekerheid (werkloosheid, pensioenen, invaliditeit...).

Deze indicator mag niet worden beschouwd als een volledige maatstaf voor armoede. Het dekt slechts gedeeltelijk het deel van de bevolking dat in moeilijke financiële omstandigheden leeft. Volgens de enquête naar de inkomens en levensomstandigheden (EU-SILC), uitgevoerd in 2024, leeft 24 % van de Brusselse bevolking tussen 18 en 64 jaar in een huishouden met een inkomen onder de armoedegrens, terwijl de begunstigden van een OCMW-inkomen slechts 6 % uitmaken van de bevolking tussen 18 en 64 jaar in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De cijfers die op gewestelijk en gemeentelijk niveau beschikbaar zijn, verschillen enigszins van de cijfers die op de website van het BISA worden gepubliceerd. De bron van de gegevens die op Wijkmonitoring worden gepubliceerd, is de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (Datawarehouse Arbeidsmarkt en Sociale Bescherming), terwijl de gegevens die op de website van het BISA worden gepubliceerd, rechtstreeks afkomstig zijn van de POD Maatschappelijke Integratie.

De waarde van deze indicator kan voor bepaalde gebieden om verschillende redenen worden verborgen (“Niet beschikbaar (ND)” of “Drempelwaarde (VS)”):

- Het gebied is of maakt deel uit van een “niet-residentiële” wijk. Het gaat om industrie- of spoorweggebieden, groene ruimten (parken, bossen, wouden...) en begraafplaatsen.

- Het aantal begunstigden van een OCMW-inkomen dat op dit grondgebied woont, ligt tussen 0 en 3.

- Het aantal inwoners van dit grondgebied is minder dan 50.

- Het zou mogelijk zijn om een verborgen waarde te berekenen op basis van de waarde van deze cel.

Deze indicator mag niet worden beschouwd als een volledige maatstaf voor armoede. Het dekt slechts gedeeltelijk het deel van de bevolking dat in moeilijke financiële omstandigheden leeft. Volgens de enquête naar de inkomens en levensomstandigheden (EU-SILC), uitgevoerd in 2024, leeft 24 % van de Brusselse bevolking tussen 18 en 64 jaar in een huishouden met een inkomen onder de armoedegrens, terwijl de begunstigden van een OCMW-inkomen slechts 6 % uitmaken van de bevolking tussen 18 en 64 jaar in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De cijfers die op gewestelijk en gemeentelijk niveau beschikbaar zijn, verschillen enigszins van de cijfers die op de website van het BISA worden gepubliceerd. De bron van de gegevens die op Wijkmonitoring worden gepubliceerd, is de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (Datawarehouse Arbeidsmarkt en Sociale Bescherming), terwijl de gegevens die op de website van het BISA worden gepubliceerd, rechtstreeks afkomstig zijn van de POD Maatschappelijke Integratie.

De waarde van deze indicator kan voor bepaalde gebieden om verschillende redenen worden verborgen (“Niet beschikbaar (ND)” of “Drempelwaarde (VS)”):

- Het gebied is of maakt deel uit van een “niet-residentiële” wijk. Het gaat om industrie- of spoorweggebieden, groene ruimten (parken, bossen, wouden...) en begraafplaatsen.

- Het aantal begunstigden van een OCMW-inkomen dat op dit grondgebied woont, ligt tussen 0 en 3.

- Het aantal inwoners van dit grondgebied is minder dan 50.

- Het zou mogelijk zijn om een verborgen waarde te berekenen op basis van de waarde van deze cel.